Platform Vlieghinder Regio Castricum
 

Staat redt luchtvaart, maar niet iedereen staat te juichen

 |
 Geplaatst door: Wim 
 |
 Bekeken: 319 
|
 nrc.nl - 18-03-2020 
HvS_logo_Rijksoverheid.jpg

Door Mark Duursma

KLM krijgt steun van de overheid om de coronacrisis door te komen. Ook elders schieten regeringen hun maatschappijen te hulp. Maar staatssteun doorkruist sanering van de sector.

Opluchting bij KLM. Het pakket aan steunmaatregelen (Lees hier) dat het kabinet dinsdagavond bekendmaakte, biedt verlichting in de coronacrisis. „Dit geeft een glimlach op veel gezichten”, zegt Robert Swankhuizen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Luchtvaart Technici (NVLT). Swankhuizen is „ontzettend blij” met het „goede gebaar van de regering”. „Met deze maatregelen kan KLM het een tijdje uitzingen. Dit geeft zekerheid voor het personeel.”

Woensdagavond bereikten de acht vakbonden voor KLM-werknemers en KLM overeenstemming over de invoering van de noodmaatregelen. Ze gelden voor drie maanden, met een mogelijke verlenging van nog eens drie maanden. Belangrijk is de nieuwe regeling voor werktijdverkorting, waarbij de overheid maximaal 90 procent van het loon vergoedt. KLM betaalt de resterende 10 procent. De ‘noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud’ geldt ook voor werknemers met een jaarcontract.

Vrijdag kondigde KLM aan 1.500 à 2.000 banen te moeten schrappen (Lees hier), van uitzendkrachten, tijdelijke werknemers en mensen die met pensioen gaan. Of dat voornemen nu van de baan is, is nog niet duidelijk. Wel spraken de bonden en KLM af dat de winstdeling in oktober in plaats van in april wordt uitbetaald. Dat bezorgt KLM meer geld in kas in de zomer.

De werknemers halen opgelucht adem (Lees hier), maar het gevaar voor het bedrijf is nog niet geweken. Ook met de steun van het kabinet ten aanzien van belasting, rente en leningen blijft het gebrek aan inkomsten voor KLM het grote probleem. Het aantal vluchten gaat naar 10 à 20 procent van normaal, maar veel kosten lopen door. Vooruit betaalde tickets moeten worden terugbetaald. KLM moet nog steeds alles op alles zetten om de lente, en de zomer, door te komen.

Van Trump tot Hoekstra
Datzelfde geldt voor luchtvaartmaatschappijen overal ter wereld. Koepelorganisatie IATA sloeg dinsdag opnieuw alarm. Volgens topman Alexandre de Juniac moeten regeringen snel handelen om de ondergang van de mondiale luchtvaart te voorkomen. Dat kan op drie manieren: directe financiële steun, leningen of garanties op leningen en belastingverlichting. De Juniac zei ook waarom de luchtvaart meer steun nodig heeft dan andere sectoren. Omdat verbinding cruciaal is. „Voorrang geven aan luchttransport – door maatschappijen financieel te helpen deze zware tijden te overleven – bereidt de wereld voor op herstel.”

Aan bereidheid tot steun lijkt het bij regeringen niet te ontbreken. Van Donald Trump tot Wopke Hoekstra, politici beloven dat ze alles zullen doen wat nodig is om de luchtvaart in hun land overeind te houden. De omstandigheden zijn immers uitzonderlijk, de crisis is ongekend. Naast begrip voor alle steun klinken echter ook kanttekeningen.

Er zijn kanttekeningen van economische aard. Waarom moeten private ondernemingen, die goede jaren achter de rug hebben, gered worden met publieke middelen? Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen vragen 50 miljard dollar aan steun van de federale overheid. Ze hebben geld tekort. Geen wonder: in de laatste tien jaar, zo berekende zakensite Bloomberg, besteedden Amerikaanse maatschappijen 96 procent van hun beschikbare kasmiddelen om eigen aandelen te kopen.

Geen winst sinds 2000
Voor de luchtvaart als economische sector hebben de reddingsoperaties een ongewenst neveneffect. Ze doorkruisen de sanering die anders zou plaatsvinden. Zwakke partijen die zonder steun failliet zouden gaan, blijven nu in leven. Het beste voorbeeld is Alitalia, de nationale maatschappij van Italië, die nu met 500 miljoen euro wordt genationaliseerd. Sinds 2000 heeft Alitalia geen winst gemaakt, de laatste drie jaar stopte de overheid er al 900 miljoen euro in.

Door zwakke maatschappijen te behouden, blijven overcapaciteit en inefficiënte netwerken bestaan, zegt luchtvaartonderzoeker Floris de Haan

Staatssteun staat marktwerking in de weg, zegt luchtvaartonderzoeker Floris de Haan, verbonden aan het Erasmus Centre for Urban, Port and Transport Economics. „Veel landen zijn zeer gehecht aan een nationale maatschappij. Van marktwerking is dan beperkt sprake. Door zwakke maatschappijen te behouden, blijven overcapaciteit en inefficiënte netwerken bestaan.”

De Haan wijst op het verschil tussen de VS en Europa. In de VS vond al eerder consolidatie plaats en hebben de vier grote maatschappijen 80 procent van de markt in handen. „Dat heeft ervoor gezorgd dat die maatschappijen veel efficiënter werden en meer winst gingen maken.”

Een deze week gepresenteerde analyse van IATA maakt duidelijk hoe slecht veel luchtvaartmaatschappijen presteren. Slechts dertig maatschappijen maakten de laatste jaren winst. Navraag bij IATA leert dat de Europese prijsvechters Ryanair, easyJet en Wizz Air in de top 10 van winstgevendheid staan, naast de Amerikanen. British Airways staat op nummer 2, Lufthansa op 7, Air France-KLM op 17.

Het gros van de luchtvaartmaatschappijen kwakkelde al voordat de coronacrisis uitbrak. In deze ‘liquiditeitscrisis’, zoals IATA het noemt, heeft driekwart van de maatschappijen geld in kas voor drie maanden of minder. Begin dit jaar had de gemiddelde maatschappij voor twee maanden kasvoorraad. Het zegt veel over de sector: scherpe concurrentie, lage ticketprijzen en lage marges, hoge schulden en hoge risico’s.

Duurzame voorwaarden
Er zijn nog meer kanttekeningen. Tegenstanders van de groei van de luchtvaart pleiten ervoor om voorwaarden te verbinden aan de staatssteun. Zij ervaren het stilvallen van de luchtvaart als een verademing en hopen dat de crisis zal leiden tot een kanteling. Ze willen niet dat de luchtvaartmaatschappijen, net als eerder de banken, na redding door de overheid onveranderd doorgaan met waar ze gebleven waren.

Stay Grounded, een netwerk van luchtvaartkritische organisaties, riep de Europese transportministers woensdag op om maatschappijen niet zomaar te ondersteunen. „Laten we deze onbedoelde pauze in het vliegen gebruiken om te bedenken wat we kunnen doen om de gevolgen van klimaatverandering te stoppen.”

Ook Jos Cozijnsen, CO2-expert van adviesbedrijf Climate Neutral Group, ziet de staatssteun als een „mooie kans” om de luchtvaart te verduurzamen. „Laten we proberen om het geld zo groen mogelijk te besteden. Na deze crisis zal de luchtvaart langzaam weer worden opgebouwd en daar kun je als overheid voorwaarden aan stellen. Verplichte bijmenging van biobrandstof bijvoorbeeld, of de inzet van nieuwe, schonere vliegtuigen. KLM haalt de oude, vervuilende Boeing 747 een jaar eerder dan gepland uit dienst, dat is al een positief effect.”

Bekijk bericht op "nrc.nl - 18-03-2020 "

Reacties op dit bericht

Geplaatst door B. van Marlen uit Uitgeest

"Tegenstanders van de groei van de luchtvaart pleiten ervoor om voorwaarden te verbinden aan de staatssteun. Zij ervaren het stilvallen van de luchtvaart als een verademing en hopen dat de crisis zal leiden tot een kanteling. Ze willen niet dat de luchtvaartmaatschappijen, net als eerder de banken, na redding door de overheid onveranderd doorgaan met waar ze gebleven waren."

Dit is een 100% juiste visie. De bomen groeiden tot in de hemel. Denkt u ook niet dat deze hele crisis eerder bezworen zou zijn geweest als erder harder was opgetreden, net als bij SARS en MERS?

Ook vanwege de klimaatcrisis, die nog lang niet voorbij is, is het noodzakelijk, dat overheden niet te slap handelen en het probleem dorschuiven naar toekomstige generaties. Hiervoor is geen ‘groepsimmuniteit’ te behalen. Als blijkt dat natuurlijke eocsystemen instorten is er geen weg terug!

Het steeds zo geprezen verdienmodel van de luchtvaart is een fopspeen gebleken. De rekening ligt nu bij iedereen in de samenleving! Er is ook geen enkele garantie dat een dergelijke wereldwijde besmetting niet meer zal optreden, zeker niet bij de verwachte verdubbeling van het aantal vluchten!

Dus ophouden met al dat luxe heen- en weer gereis en gevlieg en laten we ons richten op het essentiële!

Geplaatst door Michiel uit Oestgeest

In de huidige griepvirus vindt men in het RNA nog steeds sporen van de Spaanse Griep. De komende griepvirussen zullen ongetwijfeld stukken COVID-19 gaan bevatten. Wat die mutanten aan schade gaan aanrichten weet letterlijk geen hond. Maak u borst maar nat. Niet de neoliberale groei economie, maar de Natuur maakt de dienst uit op deze aardkloot!
Deze staatssteun aan b.v. KLM komt ons bekend voor van de crisis van 2000 (Y2K, dotcom zeepbel), 2008 (banken/hypotheken crisis) en de huidige crisis rondom een tiende micron groot virus. Al na vier weken staat de gehele wereld in een soort noodstand.
Goed voorbeeld is Boeing dat vanaf 2013 voor 43 miljard dollar aan aandelen heeft ingekocht, de CEO bonussen en aandeelhouder dividenden vlogen als een straaljager omhoog. Financieel ontwerpen heet dat, maar echte ontwerpen werd verwaarloosd. Zie ramp rondom de 737 MAX, maar mogelijk zitten er nog meer lijken in de kast. Boeing schreeuwt nu om overheidssteun. Maar eigenlijk zouden ze een strop om de keel moeten krijgen.
Er heerst totale paniek bij regeringen, centrale banken en hulpverleners hoe deze crisis door te komen. Antilichamen kunnen ze niet bijdrukken, wel biljoenen euro's/dollars aan gratis geld bij nul procent rente (in Europa zelfs negatieve rente)
Niet alleen de luchtvaartsector verdient een keiharde sanering, ook de falende bestuurders in deze wereld die het keer op keer dezelfde fouten blijven maken dienen weggesaneerd te worden. Door ons.

Geplaatst door Peter uit Badhoevedorp

Na 10 vette gesubsidieerde jaren zijn ze allemaal bankroet in slechts enkele weken. Elbers is nog zo sluw om dag en nacht bij de vvd te slijmen,
Anderen hebben dit voordeel niet en zijn maximaal eind volgende week bankroet.
Daarbij denk men nog steeds dat dit in een maandje over is en dan business as usual. Forget it. Dit is het begin niet het einde.
We gaan een keiharde crisis tegemoet, de zwaarste die we ooit hebben meegemaakt. Laten we hopen dat er niet teveel broodnodige miljarden worden verspeeld aan de luchtvaart. Het wordt zeer zwaar, voordeel is wel dat de luchtvaar gedecimeerd is nu.