Platform Vlieghinder Regio Castricum
 

Vergroot uitbreiding van Schiphol de welvaart?

 |
 Geplaatst door: webbeheer 
 |
 Bekeken: 1299 
|
 NRC.nl (weblog) 
Vergroot uitbreiding van Schiphol de welvaart?

Vindplaats en trackback: nrc.nl:// Vergroot uitbreiding van Schiphol de welvaart?

vliegtuigenschiphol.jpgEen van de internationale pronkstukken van Nederland is de luchthaven Schiphol. ‘Schiphol wil meer herrie produceren’ kopt de Volkskrant van 7 juni. Iedereen weet dat Schiphol meer produceert dan alleen herrie. Reizigers komen en gaan, er wordt vracht vervoerd, luchtvaartmaatschappijen runnen er hun bedrijf, honderden winkels bieden producten aan, er is de directe werkgelegenheid van het luchthavenpersoneel en die van de toeleveraars in de regio. En dan zijn er ook nog de omwonenden. Die hebben vooral last van geluidhinder, luchtvervuiling, stank, potentieel gevaar, dalende huizenprijzen. Maar soms zijn ze tegelijkertijd ook werknemer op Schiphol en vliegen ze af en toe naar Benidorm.

Vraag een havo/vwo leerling met economie in het pakket of bij een uitbreiding van Schiphol de welvaart toeneemt. Hij/zij zal even nadenken en dan antwoorden dat hij die vraag niet kan beantwoorden. Het gaat hier immers om de vaak tegengestelde belangen van heel veel individuele burgers in allerlei verschillende posities. Hoe weeg je het vakantiegenot van burger A die een vlucht maakt naar Benidorm af tegen de stress van het nachten wakker liggen van burger B. Die leerling is opgevoed met het ruime welvaartsbegrip dat de behoeftebevrediging van mensen centraal stelt. Behoeften verschillen per individu. Dit maakt het onmogelijk de subjectieve behoeften van mevrouw A hoger of lager te waarderen dan die van mijnheer B.

Maar ja, in de Haag moeten besluiten worden genomen. Daar moeten door politici knopen worden doorgehakt. Om die politici bij hun besluitvorming te helpen, maken economen een kosten batenanalyse (kba). Ze achterhalen alle factoren die meespelen en proberen die op een gemeenschappelijke noemer te brengen, meestal euro’s. Sommige kosten van een uitbreiding van de luchthaven zijn makkelijk vast te stellen. Een extra baan kost x miljard euro. Sommige baten kun je ook makkelijk vinden. 10.000 extra vluchten brengen de luchthaven een bepaald geldbedrag op. Er is voor 1000 mensen extra werk. Enzovoort. Dan zijn er kosten die niet direct in euro’s luiden maar die je wel kunt benaderen. Zo wordt de last die omwonenden van geluidhinder hebben benaderd door de waardedaling van hun woningen uit te rekenen. Voor dit negatieve externe effect kunnen ze dan worden gecompenseerd door die waardedaling in euro’s uit te betalen. Uiteindelijk worden de in euro’s uitgedrukte kosten en baten tegenover elkaar gesteld. Zijn de baten groter dan de kosten, dan krijgt de uitbreiding groen licht van de instelling die de analyse heeft gemaakt.

Maar ho, stop; hier gaat iets verkeerd. De hierboven beschreven manier van kba wordt beschreven in een Leidraad voor kosten-batenanalyse van het Centraal Planbureau (CPB) samen met het Nederlands Economisch Instituut (NEI). Daarin wordt duidelijk gesteld dat er ook effecten zijn op de behoeftebevrediging die niet op euro’s zijn te herleiden. Denk aan milieuschade, reuk, vervuiling en stress. Deze moeten als Pro Memorie (PM) post worden opgevoerd. Als een helder signaal aan den Haag, aan de politiek, dat hier zaken meespelen waar de econoom geen geldbedrag op heeft weten te zetten. Niet in euro’s uit te drukken maar wel belangrijk voor de welvaart (in de ruime zin) van de individuele burger. Helaas komen die PM-posten er nogal eens bekaaid af. Ze raken als een soort restpost in het politieke debat tussen de wal en het schip. En niet alleen in het politieke debat. Het begint eigenlijk al met een studie van het CPB, Gevolgen van uitbreiding Schiphol; een kengetallen kosten-batenanalyse, 12 april 2002. Daarin lezen we ‘De uitbreiding van de luchthaven heeft weliswaar ook negatieve gevolgen voor de omgeving van Schiphol, maar deze zijn tegen relatief lage kosten te vermijden of te compenseren. De verwachte baten overtreffen de kosten dan ook ruimschoots.’ De PM-posten worden niet vergeten. Daarover wordt gezegd: ‘De externe effecten inzake emissies, die schadelijk zijn voor het milieu, reukhinder en gezondheidseffecten zijn in deze analyse als PM posten behandeld. In de volledige analyse moeten zij worden geadresseerd’. Wat wil zeggen: moeten ze in de analyse worden opgenomen. Deze juiste gevolgtrekking weerhoudt het CPB er niet van op zijn site de studie aan te kondigen met: ‘Uitbreiding Schiphol is per saldo gunstig voor de Nederlandse welvaart’.

geluidscontourenschiphol2010.jpg 

Het gat tussen de welvaart in ruime zin en de door het CPB gemeten, berekende ‘welvaart’ kan worden gevonden door in Google ‘overlast schiphol’ in te tikken. Tientallen sites springen dan in het oog waar de ellende breed wordt uitgemeten. Van het platform vliegoverlast Amsterdam, tot de groep de baanbrekers en de dorpsraad Vijfhuizen.  Er is blijkbaar in de besluitvorming rond Schiphol op alle niveau’s iets grondig mis. En dat komt ook niet goed wanneer het CPB vaststelt dat een groter Schiphol de ‘welvaart’vergroot; zolang de overlast voor omwonenden PM wordt geboekt en in het politiek proces wordt weggestreept tegen veel gewichtiger zaken als kunnen reizen, werkgelegenheid en extra inkomen.

legenda.jpg

Onze ‘welvaart’ is toch veel belangrijker dan het geklaag van een paar omwonenden? Je zult ze de kost moeten geven die dit onjuiste begrip welvaart hanteren. Tot in de top van het CPB kom je ze tegen. En nog erger: het is intussen ook het ontwerp voor een nieuw havo/vwo examenprogramma economie binnengeslopen.


Reacties op dit bericht

Geplaatst door J.H. Griese uit Amstelveen

Dit verhaal brengt uitstekend de missers van het CPB in beeld !