Platform Vlieghinder Kennemerland
 

Schiphol kan zich nu vrijelijk bewegen(Overheid zegt straks beter toezicht op luchthaven

 |
 Geplaatst door: sijmen 
 |
 Bekeken: 906 
|
 NRC 
Schiphol  kan zich nu vrijelijk bewegen(Overheid zegt straks beter toezicht op luchthaven

Luchthaven Schiphol naar de beurs. De overheid kan straks ‘cashen’, maar belangrijker: naar eigen zeggen het toezicht versterken. En Schiphol kan eindelijk vrijelijk concurreren.

NRC, Zaterdag 3 juli & Zondag 4 juli 2004
ECONOMIE

Door onze redacteur
ARJEN SCHREUDER

DEN HAAG, 3 JULI. Na ruim acht jaar soebatten heeft het kabinet besloten om een beursgang van Schiphol mogelijk te maken. Gisteren stemde het kabinet in met een voorstel van staatssecretaris Melanie Schulrz-Van Haegen (Verkeer en Waterstaat) om maximaal 49 procent van de aan-delen te verkopen, op een financieel gezien ,,opportuun” moment, vermoedelijk over een halfjaar tot een jaar. Wel komt er nog een ,,second opinion onderzoek” van de Raad voor Verkeer en Waterstaat, zo kondigde minister-president Balkenende aan, om de “publieke belangen” nog eens goed door te lichten.
Schiphol-directeur Gerlach Cerfontaine is ,,opgelucht”, zo laat hij weten. ,,Een beursgang is nodig om onze strategie effectief te kunnen uitvoeren, zodat we onze positie als mainport kunnen versterken. We krijgen dan ook dezelfde mogelijkheden als onze concurrenten in Europa.”
Er is bij de beursgang van Schiphol sprake van een ,,win-win-situatie”, zo legde staatssecretaris Schultz gisteren na afloop van de ministerraad uit. Enerzijds kan de NV Luchthaven Schiphol via de beursgang gemakkelijk kapitaal aantrekken om de investeringen te doen die zij nodig acht om de mainport te versterken. Nu nog moet de luchthaven veel geld lenen als het investeringen wil doen. Straks zit andermans kapitaal in een een nieuwe start- en landingsbaan, een nieuwe terminal, of in participaties in andere luchthavens zoals Zaventem in Brussel. Op die luchthaven heeft Cerfontaine een oogje laten vallen.
Het wordt ook gemakkelijker om in andere bedrijven te participeren, laat Schiphol weten. Een bod op de luchthaven in Rome mislukte een aantal jaren geleden omdat de Italiaanse wet geen bedrijven in handen van andere overheden toestaat mee te bieden. Die handicap heeft Schiphol straks niet meer. Het kan vrijelijk concurreren met andere luchthavens in Europa die geprivatiseerd zijn of plannen daartoe hebben. Een bijkomend voordeel is dat de schatkist bij de verkoop van de aandelen kan ‘cashen’. Hoeveel is onbekend, wel dat het volgens staatssecretaris Schultz om ,,vele miljoenen” gaat.
Anderzijds biedt de verkoop van aandelen een goede gelegenheid om het toezicht van de overheid te versterken, vindt het kabinet. Tegenstanders van de beursgang veronderstellen volgens het kabinet ten onrechte dat door de verkoop van de aandelen de invloed van de overheid kleiner wordt. Om te beginnen is het toezicht nu óók al beperkt. ,,Wij sturen nu ook al niet via ons aandelenpakket”, aldus Schultz.
Schiphol is min of meer geprivatiseerd in 1958, toen van de luchthaven een zogenoemde structuurvennootschap werd gemaakt. In zo’n structuurvennootschap hebben niet de aandeelhouders het voor het zeggen, maar vooral de raad van commissarissen, die elkaar benoemen. Op dit moment is 75,8 procent van de aandelen in handen van het rijk, 21,8 procent van de gemeente Amsterdam en 2,4 procent van Rotterdam. Straks wordt dat teruggebracht tot ten minste 51 procent van de aandelen. Het verkopen van dit minderheidsbelang is een ,,eerste stap”, aldus Schultz, om later wellicht ook de rest van de aandelen van de hand te doen. Het kabinet heeft echter een dik pakket maatregelen om het publieke belang te waarborgen. De meeste zorg van het kabinet gaat bij het waarborgen van het publieke belang niet uit dat naar zaken als milieu, veiligheid en ruimtelijke ordening. Die kwesties zijn allemaal geregeld in wetten en regels. Ook niet bezorgd is het kabinet over de vrije toegang tot de infrastructuur van de luchthaven. Het toekennen van landingsrechten blijft een taak van het rijk, net als de slotcoordinatie, dat wil zeggen het verdelen van vluchten over de verschillende luchtvaartmaatschappijen.
Op twee andere punten is toezicht echter gewenst. Ten eerste: ,,De continuiteit van de luchthaven als vitale schakel in de de mainport”. Schiphol moet straks de grond in eigendom overdragen aan het rijk, in ruil waarvoor het beursgenoteerde bedrijf een exploitatievergunning krijgt. Het rijk krijgt aanwijzings- en intrekkingsbevoegdheden, om te voorkomen dat de directie de functie van mainport ondermijnt, bijvoorbeeld door er een pretpark van te maken, zoals een ingewijde hoogleraar onlangs verklaarde. Het rijk introduceert verder een ,,investerings-toets” om te bezien of de investeringen van de luchthaven zich goed verhouden tot bijvoorbeeld de vraag.
Het andere punt van zorg: ,,Voorkomen van misbruik van marktmacht”. Vooral Air France/KLM heeft de laatste maanden gehamerd op waarborgen. Topman Leo van Wijk waarschuwde enkele maanden geleden nog in het openbaar: ,,Ik ben niet tegen privatisering, maar ik zeg wel: overheid let op uw zaak, denk nog eens even na. Een private monopolist zonder robuuste regelgeving is niet wenselijk.” Schultz: ,,De luchtvaartmaatschappijen zijn natuurlijk bang dat een luchthaven ineens de tarieven verhoogt of hen niet meer toelaat. Maar in de nieuwe situatie zijn ze volgens mij alleen maar beter af.» De NMa gaat streng controleren op naleving van de mededingingswetten. De gebruikers van de luchthaven krijgen een ,,nadrukkeljke rol” in het overleg over tarieven. En het rijk stelt een limiet aan het rendement op ‘avlation’: de luchthaven mag jaarlijks niet meer dan 5,8 procent rendement behalen op de infrastructuur van Schiphol. Schultz: ,,Dat is om te voorkomen dat Schiphol zich alleen op de winkeltjes richt en de luchtvaartmaatschappijen laat betalen voor de infrastructuur.”
De publieke toekomst van de nationale luchthaven is daarmee veiliggesteld, zegt Schultz. Maar de PvdA denkt daar anders over. De PvdA laat weten de beursgang ,,overbodig en onverstandig” te vinden. Schiphol functioneert op dit moment ,,uitstekend” als internationale luchthaven. Een beursgang kan daar alleen maar aan afdoen, denkt de PvdA.


Reacties op dit bericht

Geplaatst door Olav uit NULL

Boeiend verhaal.

Over het milieu liep de staatssecretaris hier wat te gemakkelijk heen. ,,Dat is allemaal geregeld in wetten en regels" zei ze.
Dat is nu juist het probleem. Deze manier van regelgeving is mislukt en toe aan evaluatie. Dat de stroom van klachten daarover tegen haar eigen uitgesproken verwachtingen en voorspellingen in alleen maar toe- en niet afneemt is een veeg teken.
Het bewustzijn dat het schipholbeleid in dit opzicht wel eens kon mislukken was in het verleden al sterk. Het is er de oorzaak van dat de overheid nu door een destijds afgedwongen "motie Baarda" wordt genoodzaakt te evalueren.
Er is daartoe, en voorafgaande aan het huidige privatiseringsdebat, door Schultz een Plan van Aanpak voorgesteld. De tekst daarvan die op haar weg van eerste naar tweede kamer subtiel van kleur is veranderd, laat al vermoeden dat het evenwicht binnen de goemde regeling van belangen wel eens zoek kan zijn. Misschien heeft de overheid met haar wetten en regelgeving juist niet voldoende, maar juist onvoldoende gezorgd voor flexibiliteit in de aanpasbaarheid, niet alleen aan de behoeften van de luchtvaart, maar in het bijzonder ook aan die van omwonenden en milieu. (zie de nota's hierboven onder Actueel).

Het scenario: Eerst plan van Aanpak en vervolgens privatisering, beide nog vóór het zomerreces, is er een dat door de staatssecretaris was gepland en al in het begin van dit jaar is aangekondigd.
De complimenten voor die voortvarende, soepel en succesvol uitgevoerde strategie.
Wanneer de NRC de scherpzinnige interesse van zijn uitstekende journalisten als Arjen Schreuder nu op zijn beurt op de nog openstaande milieu-problemen laat richten: de uitvoering van het Plan van Aanpak van de implementatie van de evaluatie (en de motie Baarda) die na het zomerreces zullen beginnen, dan zal de NRC haar lezers daarmee een dienst bewijzen. Er liggen nog heel wat taken voor ons.
Het is zaak om het overzicht niet te verliezen.