Platform Vlieghinder Kennemerland
 

Hoe geluidhinder ervaren wordt

 |
 Geplaatst door: webbeheer 
 |
 Bekeken: 1189 
|
 Universiteit Leiden 
Hoe geluidhinder ervaren wordt


Afbeelding: Eveline Maris: ‘Mensen vinden het rechtvaardig als ze om hun mening gevraagd worden.’

Geluidhinder neemt toe door onrechtvaardig beleid, terwijl rechtvaardig beleid de hinder vermindert, maar dat laatste alleen wanneer het geluid hard is. Dit concludeert omgevingspsycholoog Eveline Maris op basis van twee laboratoriumonderzoeken. Woensdag 17 december promoveert ze.

Hypothese
Blootstelling aan geluid dat door mensen veroorzaakt wordt, is meer dan blootstelling aan decibellen alleen: het is ook een sociale ervaring’, zegt Maris. Ze heeft deze sociale hypothese van geluidhinder kunnen bevestigen in twee laboratoriumexperimenten. ‘Het meeste onderzoek naar geluidhinder wordt in de vorm van vragenlijsten gedaan. Je krijgt dan echter geen vinger achter de causaliteit: is de sociale ervaring oorzaak of gevolg van hinder? In een lab kan dat wel.
Inspraak
De proefpersonen kregen een taak voorgelegd die hen zodanig intellectueel uitdaagde dat ze er gemotiveerd mee aan de slag gingen. Tijdens het uitvoeren van hun taak kregen ze vliegtuiggeluid te horen. Maris: ‘Als je zo op de grens van je kunnen werkt, wordt geluid sneller als hinderlijk ervaren.’ De blootstelling aan het vliegtuiggeluid vond plaats op twee verschillende niveaus, 50 of 70 decibel (dB). De deelnemers werden neutraal, rechtvaardig of onrechtvaardig bejegend. ‘Mensen vinden het rechtvaardig als ze om hun mening gevraagd worden. Uit onderzoek is bekend dat mensen positiever zijn over uitkomsten van zo’n behandeling. Mijn gedachte was dat ze dan minder last van geluidhinder hebben.’   
Voorkeur
In het eerste experiment vertelde Maris de proefpersonen dat ze drie samples met vliegtuiggeluiden had: een met veel vliegtuiggeluiden, maar kortdurend, een met weinig geluiden maar langdurend en een er tussenin. De helft van de deelnemers werd niet om hun mening gevraagd. De andere helft kon aangeven waar hij de voorkeur aan gaf en Maris beloofde waar mogelijk met die voorkeur rekening te houden, omdat ze hen niet te veel wilde belasten. Ze had echter maar één sample: ‘Niemand kon weten of hij kreeg waarom hij had gevraagd, omdat mijn sample zo gemaakt was dat hij aan alle interpretaties kon voldoen.’ De proefpersonen konden dus niet zelf kiezen wat ze te horen kregen. In de rechtvaardige condities kregen ze wel het gevoel dat er rekening met ze werd gehouden. Na afloop van de taak vroeg Maris hoe hinderlijk ze het geluid ervaren hadden.
Gebroken belofte
In het tweede experiment wilde Maris de proefpersonen het gevoel geven onrechtvaardig behandeld te zijn, zonder overigens iets aan de geluidsbelasting zelf te veranderen. ‘Een gebroken belofte is een manier van onrechtvaardig zijn’, vertelt ze. ‘Ik liet alle proefpersonen drie alternatieve samples horen: natuur-, radio- of vliegtuiggeluiden. De ene helft van de mensen vertelde ik dat ze mochten kiezen. De andere helft van de mensen mocht niet kiezen. Alle proefpersonen moesten van tevoren goed motiveren welk geluid hun voorkeur had, en waarom. Zoals te verwachten had negentig procent een voorkeur voor natuur- of radiogeluiden. Als je dan toch vliegtuiggeluid geeft, is dat een fikse tegenvaller.’
Tegenvaller

Afbeelding: Blootstelling aan een niet-beïnvloedbare hinder is geen sociale ervaring.

Bij de neutrale behandeling was de proefpersonen verteld dat ze geen keuze hadden: een van de drie samples werd ze simpelweg toebedeeld. De onrechtvaardig behandelden had Maris beloofd dat hun keuze gehonoreerd zou worden. Op botte wijze hield ze zich vervolgens niet aan die belofte. Een tegenvaller voor beide partijen; iedereen kreeg vliegtuiggeluiden voorgeschoteld. Maris: ‘Maar als je het geluid van jouw keuze beloofd is, is de tegenvaller groter.’

(On)rechtvaardigheid
‘De resultaten laten zien dat naast het geluidsniveau, ook de rechtvaardigheid van de procedure van invloed is op de geluidhinder die ervaren wordt’, zegt Maris. ‘Het eerste experiment toont aan dat de geluidhinder duidelijk lager wordt ervaren onder rechtvaardige dan onder neutrale condities, maar alleen bij geluid van 70 dB. Bij geluid van 50 dB is er geen verschil. In het tweede experiment blijkt dat de geluidhinder onder onrechtvaardige condities duidelijk als hoger wordt ervaren dan onder rechtvaardige condities, ongeacht het geluidniveau.’
Respect

Afbeelding: Blootstelling aan een door een ander veroorzaakte hinder is wel een sociale ervaring. De cartoons zijn speciaal voor het proefschrift gemaakt door Beatrijs van den Bos.

Als je mensen inspraak geeft, geef je controle. De invloed van controle op hinder is niet nieuw. Het is al lang bekend dat je minder last hebt van herrie uit je eigen radio, omdat je zelf aan die knop kan draaien, dan wanneer de radio van de buurman lawaai staat te maken. Het effect van rechtvaardigheid heeft ook met respect te maken: rekening houden met elkaar. Als de buurman respect toont voor jouw belangen, heb je minder last van zijn herrie.

Burengerucht
Maris vindt het opmerkelijk dat in de gehele problematiek rond de geluidoverlast van Schiphol de sociale kant van geluidhinder geen enkele rol lijkt te spelen. ‘Het beleid focust zich op decibellen. Het gaat echter niet alleen om de geluidbelasting, maar ook om hoe de herriemaker zich ten opzichte van de gehinderde opstelt. Die sociale kant vind je wel terug op overheidsites over burengerucht. Daar zie je allerlei tips van hoe je een betere relatie met je buren kunt opbouwen om zo geluidhinder te verminderen, maar als het gaat om Schiphol is het blijkbaar erg lastig te beseffen dat het iets sociaals is en om daar dan naar te handelen.’
Aanbeveling
Haar aanbeveling aan de beleidsmakers in de discussie rond de geluidoverlast van Schiphol, is dan ook om zich bewust te worden van die sociale kant van hinder. ‘Als beleidsmaker ben je een soort herriemakende buurman. Het is belangrijk om te beseffen dat de procedurele kant van je beleid als onrechtvaardig ervaren kan worden. Dat moet je serieus nemen, anders neemt de hinder toe. De sociale psychologie biedt aanknopingspunten hoe je beleid procedureel rechtvaardig maakt. Het is aannemelijk dat die sociale kant ook een rol speelt bij andere kwesties in de ruimtelijke ordening, zoals bv. lichtvervuiling of ontpoldering.’

(9 december 2008/SH)

10/12/2008

 


Tweet

Reacties op dit bericht

Geplaatst door Nico uit Den Haag

Eveline, denk je echt dat er Bellen worden gemeten? Dus niet berekend! Zou het niet beter zijn om dat eerst goed te doen en dan te komen met de psychologie van prof.dr. Stallen?
Zomaar wat voor de hand liggende vragen.
Dr. Edwin de Roy van Zuydenwijn, gepromoveerd in Oxford, heeft een betere oplossing: "Geef ze een lintje."
Eveline, zo'n psychologische truc moet je aanspreken. De kosten zijn nihil.

Geplaatst door Willem uit Heemskerk

Het is helemaal niet zo dat de hinder als minder ervaren wordt als je mening gevraagd wordt. Het wordt niet toegegeven! Uit schaamte, omdat je dan niet hoort te klagen, 'je hebt er om gevraagd'. Bang dat je aangesproken wordt op je mening. Een mentaal blokkerende feedback als het ware. Doe de proef maar als de mensen slapen, wedden dat het niets uitmaakt en ze toch wakker worden.

Geplaatst door Ton uit NULL

Alweer zo'n mooi onderzoek met een even prachtig verslag.
Een aantal jaren geleden was de stelling: "geef ze informatie en ze ervaren minder hinder van de vliegtuigen".
Nu is het : "geef ze respekt, het gaat om de houding van de herriemaker t.o.v. de gehinderde, geef ze inspraak, e.d." , dán wordt de hinder als minder ervaren.
Echter; het heeft beslist wél te maken met decibellen.
Het is gewoon te vaak een ononderbroken rotherrie en het stinkt. Al járen.

Geplaatst door Gerard uit NULL

Eveline zegt: "Als je mensen inspraak geeft, geef je controle"
Als je mensen inspraak geeft in het Schipholdossier geeft wil dat niet zeggen de inspreker dan enige controle krijgt. De praktijk heeft bewezen dat inspraak altijd ondergeschikt wordt gemaakt aan de belangen van de sector. Je geeft wel de schijn van controle (en de hoop), maar het ontbreken van enige effecten van de inspraak maakt de zaak alleen maar nog veel hinderlijker (en frustreert de inspreker(s) in hoge mate, is gebleken).

Immers, ondanks alle inspraak uit het verleden is de hinder bepaald niet minder geworden. Ook de Alderstafel gaat voor meer in plaats van minder.

Geplaatst door Els uit Castricum

Huppekatoo, dit kan zo weer in de prullenbak of in la 36!!
Wanneer wordt er een analyse gemaakt van bijna 4000.000 klachten in 6 jaar tijd? En wanneer worden schoolkinderen eens ondervraagd, of ze wel kunnen werken en zich kunnen concentreren en of ze eigenlijk wel goed geslapen hebben, de afgelopen nacht met zoveel decibellen?? Want kinderen geven een eerlijk antwoord, tenminste als ze niet gemanipuleerd worden bij een onderzoek. Trouwens het woord onderzoek vind ik langzamerhand een vloek. Wat de ene groep vandaag beweert, kan door de andere groep morgen weer tegen gesproken worden. Wie dat het meest overtuigend en brutaal weet te brengen, is de deskundige van dat moment.

Geplaatst door Observer uit Nederland

Els: Die 4000.000 worden niet geanalyseerd.
Die worden binnenkort via het BAS klachtensysteem omlaaggebracht,via hun klantvriendelijker systeem, met de mededeling: De maatregelen genomen,werken goed uit. En Cros die het klachtensysteem verkwanselde aan de sector, (het geld was op............ waaraan toch wel ?) zag dat het goed was.

Geplaatst door Nico uit Den Haag

Volgens het boek 'Een kwetsbaar centrum van de geest', de Universiteit van Amsterdam tussen 1935 en 1950, van de historicus Peter Jan Knegtmans hadden de studenten de volgende opmerking als in situaties de berekeningen niet helemaal uitkwamen of demonstraties mislukten:
"De sterrenkundige Pannekoek 'weet het en kan het goed zeggen, Bijvoet [lector kristallografie] weet het, maar kan het niet zeggen, Büchner [lector chemie] weet het niet, maar kan het wel zeggen, Clay [natuurkundige] weet het niet en kan het niet zeggen ook'."

Ik krijg de indruk dat de omwonenden t.a.v. Schiphol, dat vanuit Amsterdamse wordt gestuurd, hetzelfde denken als de studenten toen. Pannekoek zou dan in dit geval Berkhout zijn. Alhoewel?

Geplaatst door Rose uit Randstad

Het is toch alom bekend dat de leerstoel geluidshinder in Leiden wordt betaald door de luchtvaartlobby?

Dit is dus het bekende geluid van de Dr. P.J.M. Stallen. Een soort papegaaigedrag, dat de naam 'laboratoriumonderzoek' heeft meegekregen.

Wacht maar af wat er straks voor onbenul op ons afkomt van de 'hooggeleerde heer' Cerfontaine en zijn Maastrichtse discipelen.

Ik kan het al raden. 'Meer invloed van het bedrijfsleven die rechtsreeks in onderhandeling treedt met de burger.' Enzo.

Doorzichtige prietpraat met een wetenschappelijk sausje. Betaald door de belanghebbenden, en uitgevoerd door opportunisten.