Platform Vlieghinder Kennemerland
 

Hoe geluidhinder ervaren wordt

 |
 Geplaatst door: A Holwerda 
 |
 Bekeken: 916 
|
 Universiteit Leiden 
Hoe geluidhinder ervaren wordt

Geluidhinder neemt toe door onrechtvaardig beleid, terwijl rechtvaardig beleid de hinder vermindert, maar dat laatste alleen wanneer het geluid hard is. Dit concludeert omgevingspsycholoog Eveline Maris op basis van twee laboratoriumonderzoeken. Woensdag 17 december promoveert ze.

Hypothese
Blootstelling aan geluid dat door mensen veroorzaakt wordt, is meer dan blootstelling aan decibellen alleen: het is ook een sociale ervaring’, zegt Maris. Ze heeft deze sociale hypothese van geluidhinder kunnen bevestigen in twee laboratoriumexperimenten. ‘Het meeste onderzoek naar geluidhinder wordt in de vorm van vragenlijsten gedaan. Je krijgt dan echter geen vinger achter de causaliteit: is de sociale ervaring oorzaak of gevolg van hinder? In een lab kan dat wel.

Inspraak
De proefpersonen kregen een taak voorgelegd die hen zodanig intellectueel uitdaagde dat ze er gemotiveerd mee aan de slag gingen. Tijdens het uitvoeren van hun taak kregen ze vliegtuiggeluid te horen. Maris: ‘Als je zo op de grens van je kunnen werkt, wordt geluid sneller als hinderlijk ervaren.’ De blootstelling aan het vliegtuiggeluid vond plaats op twee verschillende niveaus, 50 of 70 decibel (dB). De deelnemers werden neutraal, rechtvaardig of onrechtvaardig bejegend. ‘Mensen vinden het rechtvaardig als ze om hun mening gevraagd worden. Uit onderzoek is bekend dat mensen positiever zijn over uitkomsten van zo’n behandeling. Mijn gedachte was dat ze dan minder last van geluidhinder hebben.’   

Voorkeur
In het eerste experiment vertelde Maris de proefpersonen dat ze drie samples met vliegtuiggeluiden had: een met veel vliegtuiggeluiden, maar kortdurend, een met weinig geluiden maar langdurend en een er tussenin. De helft van de deelnemers werd niet om hun mening gevraagd. De andere helft kon aangeven waar hij de voorkeur aan gaf en Maris beloofde waar mogelijk met die voorkeur rekening te houden, omdat ze hen niet te veel wilde belasten. Ze had echter maar één sample: ‘Niemand kon weten of hij kreeg waarom hij had gevraagd, omdat mijn sample zo gemaakt was dat hij aan alle interpretaties kon voldoen.’ De proefpersonen konden dus niet zelf kiezen wat ze te horen kregen. In de rechtvaardige condities kregen ze wel het gevoel dat er rekening met ze werd gehouden. Na afloop van de taak vroeg Maris hoe hinderlijk ze het geluid ervaren hadden.

Gebroken belofte
In het tweede experiment wilde Maris de proefpersonen het gevoel geven onrechtvaardig behandeld te zijn, zonder overigens iets aan de geluidsbelasting zelf te veranderen. ‘Een gebroken belofte is een manier van onrechtvaardig zijn’, vertelt ze. ‘Ik liet alle proefpersonen drie alternatieve samples horen: natuur-, radio- of vliegtuiggeluiden. De ene helft van de mensen vertelde ik dat ze mochten kiezen. De andere helft van de mensen mocht niet kiezen. Alle proefpersonen moesten van tevoren goed motiveren welk geluid hun voorkeur had, en waarom. Zoals te verwachten had negentig procent een voorkeur voor natuur- of radiogeluiden. Als je dan toch vliegtuiggeluid geeft, is dat een fikse tegenvaller.’

Tegenvaller
Bij de neutrale behandeling was de proefpersonen verteld dat ze geen keuze hadden: een van de drie samples werd ze simpelweg toebedeeld. De onrechtvaardig behandelden had Maris beloofd dat hun keuze gehonoreerd zou worden. Op botte wijze hield ze zich vervolgens niet aan die belofte. Een tegenvaller voor beide partijen; iedereen kreeg vliegtuiggeluiden voorgeschoteld. Maris: ‘Maar als je het geluid van jouw keuze beloofd is, is de tegenvaller groter.’

(On)rechtvaardigheid
‘De resultaten laten zien dat naast het geluidsniveau, ook de rechtvaardigheid van de procedure van invloed is op de geluidhinder die ervaren wordt’, zegt Maris. ‘Het eerste experiment toont aan dat de geluidhinder duidelijk lager wordt ervaren onder rechtvaardige dan onder neutrale condities, maar alleen bij geluid van 70 dB. Bij geluid van 50 dB is er geen verschil. In het tweede experiment blijkt dat de geluidhinder onder onrechtvaardige condities duidelijk als hoger wordt ervaren dan onder rechtvaardige condities, ongeacht het geluidniveau.’

Respect
Als je mensen inspraak geeft, geef je controle. De invloed van controle op hinder is niet nieuw. Het is al lang bekend dat je minder last hebt van herrie uit je eigen radio, omdat je zelf aan die knop kan draaien, dan wanneer de radio van de buurman lawaai staat te maken. Het effect van rechtvaardigheid heeft ook met respect te maken: rekening houden met elkaar. Als de buurman respect toont voor jouw belangen, heb je minder last van zijn herrie.

Burengerucht
Maris vindt het opmerkelijk dat in de gehele problematiek rond de geluidoverlast van Schiphol de sociale kant van geluidhinder geen enkele rol lijkt te spelen. ‘Het beleid focust zich op decibellen. Het gaat echter niet alleen om de geluidbelasting, maar ook om hoe de herriemaker zich ten opzichte van de gehinderde opstelt. Die sociale kant vind je wel terug op overheidsites over burengerucht. Daar zie je allerlei tips van hoe je een betere relatie met je buren kunt opbouwen om zo geluidhinder te verminderen, maar als het gaat om Schiphol is het blijkbaar erg lastig te beseffen dat het iets sociaals is en om daar dan naar te handelen.’

Aanbeveling
Haar aanbeveling aan de beleidsmakers in de discussie rond de geluidoverlast van Schiphol, is dan ook om zich bewust te worden van die sociale kant van hinder. ‘Als beleidsmaker ben je een soort herriemakende buurman. Het is belangrijk om te beseffen dat de procedurele kant van je beleid als onrechtvaardig ervaren kan worden. Dat moet je serieus nemen, anders neemt de hinder toe. De sociale psychologie biedt aanknopingspunten hoe je beleid procedureel rechtvaardig maakt. Het is aannemelijk dat die sociale kant ook een rol speelt bij andere kwesties in de ruimtelijke ordening, zoals bv. lichtvervuiling of ontpoldering.’


Reacties op dit bericht

Geplaatst door Observer uit Nederland

"Haar aanbeveling aan de beleidsmakers in de discussie rond de geluidoverlast van Schiphol, is dan ook om zich bewust te worden van die sociale kant van hinder. ‘Als beleidsmaker ben je een soort herriemakende buurman."

Als Cerfontaine en co dat NU nog niet doorhebben, dan zal het nooit doordringen.